Thoái hóa khớp gối là căn bệnh phổ biến ở người cao tuổi nhưng hiện đang có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ở người trẻ tuổi.

Thoái hóa khớp gối diễn tiến âm thầm nên rất ít người phát hiện kịp thời. Đau mặt trước khớp gối, xuất hiện tiếng kêu lạo xạo khi gấp duỗi là dấu hiệu sớm nhất nhưng nhiều người thường chủ quan bỏ qua. Đến khi bệnh tiến triển nặng sẽ gây nên các biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt và lao động hàng ngày của người bệnh.

Khớp gối có vị trí tiếp giáp giữa ba xương: đầu dưới của xương đùi, đầu trên của xương chày và mặt sau của xương bánh chè. Các mặt khớp được che phủ bởi lớp sụn khớp. Khớp gối có vai trò rất quan trọng, gánh toàn bộ cơ thể và là khớp vận động nhiều nhất, do đó rất dễ bị thoái hóa. Thoái hóa khớp gối là hiện tượng xảy ra những thương tổn trước hết trên bề mặt sụn khớp. Theo thời gian, sụn khớp bị bào mòn, trở nên xù xì và mỏng, mất tính đàn hồi, không bảo vệ được đầu xương. Tiếp theo là những biến đổi ở bề mặt khớp, tăng sự lắng đọng canxi hình thành các gai xương, cuối cùng dẫn đến các biến dạng khớp, làm hư khớp.

Một số triệu chứng của bệnh thoái hóa khớp:

1-  Đau nhức

Dấu hiệu đầu tiên của bệnh thoái hóa khớp là đau nhức. Các cơn đau âm ỉ vào buổi sáng và buổi tối. Đồng thời, khi đi lại người bệnh có thể nghe được tiếng “lạo xạo” ở đầu gối. 

Nếu tình trạng bệnh nặng hơn thì cơn đau sẽ dai dẳng hơn. Khớp gối có thể sưng đỏ, các cơ xung quanh khớp yếu đi, gây khó khăn trong việc vận động. Khi thời tiết thay đổi, đặc biệt khi trời lạnh, cơn đau sẽ nghiêm trọng hơn.

2-  Cứng khớp

Hiện tượng cứng khớp thường xảy ra vào lúc sáng sớm sau khi thức dậy. Trong thời gian ngủ, người bệnh không cử động nên khiến máu thường ít được lưu thông làm các khớp dần cứng lại. Tuy nhiên, triệu chứng cứng khớp sẽ giảm dần sau vài phút.

3-  Có tiếng lạo xạo khi vận động

Khi bị thoái hóa khớp gối, phần sụn và đệm ở đầu gối bị bào mòn, chất nhầy bôi trơn cũng giảm đi, xuất hiện viêm sưng. Vì vậy, khi vận động sẽ khiến cho đầu xương cọ sát vào nhau phát ra tiếng kêu lạo xạo. Triệu chứng này càng nghe rõ nếu vận động mạnh và kèm theo cơn đau nhức dữ dội.

4-  Hạn chế vận động

Khi bị thoái hóa khớp gối, người bệnh gặp nhiều khó khăn trong việc đi lại. Chỉ cần những động tác nhẹ như nhấc chân, ngồi hoặc đứng, leo cầu thang… cũng rất khó thực hiện và cảm thấy đau. Nếu bệnh ở giai đoạn nặng sẽ khiến cho người bệnh mất thăng bằng, dễ bị ngã khi đi lại.

5-  Biến dạng khớp

Biến dạng khớp là triệu chứng cho thấy bệnh đã phát triển đến giai đoạn nặng, sụn khớp bị tổn thương khiến các khớp bị sưng và gây đau nhức. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có thể phải đối mặt với nguy cơ bị tàn phế.

Nguyên nhân thoái hóa khớp gối

Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối rất đa dạng:

  • Tuổi tác: Khi tuổi càng cao, quá trình tổng hợp của sụn càng giảm. Sau độ tuổi trưởng thành, tế bào sụn cũng không có khả năng sinh sản và tự tái tạo.
  • Chấn thương: Chơi thể thao hoặc tai nạn giao thông có thể làm gãy, vỡ xương bánh chè, đầu dưới xương đùi, giãn hoặc đứt dây chằng… khiến sụn bị tổn thương nghiêm trọng. Người bệnh không điều trị sớm sẽ dẫn đến lệch trục khớp, gây thoái hóa từ từ.
  • Thừa cân: Theo một số nghiên cứu, nếu trọng lượng cơ thể tăng 0.45kg thì khớp gối phải chịu thêm 1.5kg (khi đi) và chịu thêm 4.5kg (khi chạy). Trọng lượng dư thừa tạo áp lực lên hai khớp gối, sụn khớp nhanh hao mòn và hỏng dần theo thời gian. Theo khảo sát, phụ nữ thừa cân béo phì trên tuổi 40 có khả năng bị thoái hóa khớp gối cao gấp 6 lần so với người bình thường. Với những người béo phì, chỉ cần giảm 5kg sẽ giảm nguy cơ thoái hóa khớp và viêm khớp đến một nửa.
  • Không thường xuyên hoạt động hoặc thể dục: Khi đó các cơ bị lỏng lẻo, các khớp xương thiếu độ linh hoạt, cấu trúc cơ, xương, gân, dây chằng dễ bị sai lệch. Nếu tăng sức mạnh cơ bắp, có thể giảm đến 30% nguy cơ phát triển thoái hóa khớp gối.
  • Vận động gắng sức: Lao động nặng hoặc tập luyện, chơi thể thao ở cường độ cao dẫn đến khớp thoái hóa nhanh.
  • Sử dụng thuốc corticoid không đúng cách: Loại thuốc này được áp dụng nhiều trong điều trị dị ứng, kháng viêm, ức chế miễn dịch, giảm đau. Nếu quá lạm dụng corticoid càng làm tăng mức độ thoái hóa khớp.
  • Tự miễn: Sụn khớp không được nuôi dưỡng bởi mạch máu mà bởi dịch khớp, do đó sụn khớp không được nhận biết là một phần của cơ thể. Thay vì bảo vệ sụn, cơ thể lại sinh ra cơ chế hủy hoại sụn khớp khắp nơi, bất kể đó là sụn hư hay khỏe mạnh.
  • Chế độ ăn uống không khoa học: Việc ăn uống thiếu chất khiến túi hoạt dịch tiết ra ít chất nhờn, uống rượu bia quá nhiều khiến sụn khớp bị hủy hoại nghiêm trọng.
  • Giới tính: Phụ nữ từ 55 tuổi trở lên thường có nguy cơ mắc các bệnh viêm khớp hơn nam giới. Do dây chằng trước của khớp gối yếu hơn, thêm nữa là thói quen đi giày cao gót gây áp lực trực tiếp lên sụn tạo cơ hội thoái hóa tiến triển nhanh.
  • Bệnh lý khác: Nhiều bệnh có ảnh hưởng xấu đến xương khớp và sụn như béo phì, gút, tiểu đường, viêm khớp dạng thấp, hội chứng rối loạn chuyển hóa, bàn chân bẹt,…

Các giai đoạn bệnh thoái hóa khớp gối:

Để chẩn đoán thoái hóa khớp gối, bác sĩ cần theo dõi diễn biến của bệnh, thăm khám khớp gối và toàn thân:

1- Giai đoạn khởi phát: người bệnh có cơn đau ở mặt trước và trong khớp gối, nghe tiếng lụp cụp hoặc lạo xạo khi gấp duỗi. Tuy nhiên cơn đau thoáng qua và biểu hiện mơ hồ nên người bệnh không để ý.

2- Giai đoạn giữa: Người bệnh đau tăng khi vận động, đặc biệt khi chuyển từ tư thế ngồi sang đứng, đi lại, lên xuống cầu thang, cơn đau giảm lúc nghỉ ngơi. Có hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài trong 30 phút hoặc ít hơn. Hầu như người bệnh không đi khám ngay mà chỉ dùng thuốc kháng viêm, giảm đau.

3- Giai đoạn thương tổn: Đứng lên ngồi xuống cực kỳ khó khăn, không thể lên cầu thang do mức độ khô khớp nặng. Tiếng kêu cọt kẹt, rột roạt trong khớp càng lớn.